در تصانیف ویکیپدیا گشتی و گذار می داشتم که از قضا با حکیم ناصر بن خسرو بن حارث قبادیانی بلخی، مواجه گشتمی؛ ایشان را با من در کودکی مَودتی بود، چنین یاد دارم که پدرش را مال بسیار بود و به دربار شاهان به خدمتی مشغول. و دیگران حکیم را "بچه مایه دار" لقب گفتی، باشد که حکیم از خوان الوان پدر اینان را نصیبی رساندی. لیک حکیم، که در فراست زبانزد بود، مال را طعام بهر خرس نمی گفت، تا در آخور این رایگان خواران ریزد.

آنجا که معیشت محیا باشد، و آدمی را غم آب و نان نباشد. دو راه بر روی آدمی وجود می گردد، که یک سیرت صفاسیتی بوَد و دگر شکوفایی عقل و نفس و قدم در وادی تحقیق و تفسیر و تدبر و... باری حکیم، راه دوم برگزید و با مسلمانی و یهودی و نصاری و زرتشتی و ... بر مناظره بنشست، تا آنجا که یاد می دارم، حیران و سرگردان در این وادی فروماند و به عبارت بذله گویان، عقلش را گوزیدن پیش آمد. ناگزیر روی خوش بر خمر نشان داد، و تا بدانجا تاخت که دوستانش اعظم المتخمرین خواندندش.

مرا با شیخ موفقیت آشنا ساخته بود و گفته بود، که وی مسکینی بوده و خدایش آموزشش داده و توانگر ساخته، و حال فرنگ را ترک گفته تا خدمت کند کشورش را و یاد دهد جوانان را که چون زیستن، نیکو بود. و گفته بود نامش آزمندیان است. سالی سپری گشت، باز آمد و گفت: تو را با رازی آشنا سازم، که با وی دست آری دست نایافتنی ها را و توانا شوی. و گر به کار گیری تو را هیچ مرض توان غلبه نیست. گفتم: راز را باز گوی تا دانم، راز را فاش گفت و سه لوح بر من بداد و گفت کتابش را دریاب. آری ایشان مرا به قانون جذب اشارت کردی. و من روزها کتاب راز خواندمی و باور کردمی، تا آنجا که همه جذب دانستمی، باری مطابق چونان کتاب بر خود بالیدمی که بر اسرار هستی محیط گشتمی و همگان را به دیده خفت نگریستمی و بزرگان را کوچک پنداشتمی، و این مرض تا بدانجا سرایت کرد، که آیات مصحف را اشتباه بر می شمردم، زانکه ظاهر را مطابقت با راز نبود، و می گفتم خدای این آیه خطا فرموده، بهتر می بود چنین می گفت. و در منجلاب کوته اندیشی غرقه بودم، تا خدای عزّ و جل، نجات غریقی نازل فرمود و این نادان را که پرده پندار در پیش می داشت امر بر نجات فرمود. کنون دو سال گذشته است و باور غالب در ضمیرم گوید، همچون تویی که اندیشه های دیروزت، مضحکه امروز است، آگاه باش و با تردید سخن ران تا فردات را بر امروز خنده ناید.

یاد دارم که ایام پیشین من و دوستی صحبت داشتیم، استمرار نصایح من که ایشان را از شیطنت باز همی داشتم و بر خدای و شریعت می خواندم، عاقبت خاطرش آزرده ساخت و مرا ترک گفت! پس از سالی به شهر بودم و از ملاقات با استادی فارغ، زمان قریب به اذان بود و آفتاب فرو می رفت و ذهن من پرورشگاه اقامه نماز بر وقت، ناگه صدای یاری قدیم عهد، مرا از فکرت باز داشت، چون نیک نگریستم همان دوست از دست رفته بود. در کنارم گرفت و گفت: مرُوّت را چه شد؟ گفتم:بر تو سپردم. باری ساعاتی با یکدگر، همه ترنم گفتی و غم و اندوه ز دل برُفتی! و زان پس بر هم وداع گفتی. چون یار بشد، بر ضمیر خویش خواندم که نماز اول وقت فوت گشت! و یافتم علت را! که از چه دعوتم بر خدای در کس اثر نمی کند، زانکه مصاحبت با خدای را رها نمودمی و با دوست اوقات خوش می داشتمی! و خود ایمان ندارم بر آنچه دیگران را زبان نصیحت می گشایم.

یکشنبه، هفده روزی از آبان امسال سپری گشته بود، بامدادان که خاطر رفتن بر سرای کتاب بر رای ماندن در خانه غالب آمده بود، عزم رفتن در ضمیر می پروراندم که ناگه پدر از سفر بازگشتی و شعف در احوال من هویدا گردیدی! مرا یقین است از شجاعت پدر، گر ایشان را در زمره شجاعان ایران زمین شمارم، سخن هزل نراندم، در شجاعت ایشان بر این بسنده کنم، که پدر را میل به مسافرت با طیاره است، آنگاه که بزرگانی همچون علی کریمی از بیم جان حذر کنند طیاره را، پدر را میل باشد! باری پدر به منزل شد و اوراقی که از طیاره آورده بود و آن را روزنامه لقب است بر من بداد و اشارتی کرد بر ورقی که نقل کرده بودی سخنان بزرگی را که نام آیت الله جوادی آملی بودی. ایشان نیک سخن رانده بودند و من نتوانستم از اینان بگذرم و مستفید نگردانم خلایق را که دیدار یابند این وبلاگ را!

پی نوشت:

منبع سخنان آیت الله جوادی آملی: روزنامه همشهری، شنبه 16 آبان 1388، شماره 4979، صفحه سیاسی

ایام سپری گشت و مرا میل بود که شگرف کاری کنم در این شگرف روز! تا در خاطر پایدار گردد و گرد و غبار گذر زمان را مؤثر نگردد، لیک سمند اندیشه ام را هرچه تاختن در کار شد، باختن از کار شد! در این روزگار مرا احوال دل نا خوش بود، که وصف شور دل خلاف عقل باشد، در این سرای، که همگان تمیز خوانند و مرا نیک دانند. باری تشویش جان در جسم اثر کرد و اعتدال مزاج برهم زد، چونانکه صفرا و سودا را جنگ برخاست و این ناسازگاران را سازش بود تا همی مغلوب سازند مرا، از این هیجای درونی بارو های قلعه جسم را ضعف غالب آمدی و مرا مرضی عارض شدی، که حکما آنفولانزایش خوانندی، لیک نه از تیره ی خوکان، بل ز ماکیان!

دشمنی صعب روی نموده بود، تا ویران سازد آرامش را، و شگرف کند شگرف روز را، نا گزیر روی بر حکیم آوردمی و حکیم را بر من تجویز بود معجون ها! معجون حکیم به کار داشتمی، تا این فتنه بنشانمی و گوشمالی بواجب دادمی آنفولانزا را، تا عبرت باشد متجاوزان را! چهار هشت از بهر من چنین بود، تا خدا چه خواهد در چهار نُه!

لغت نامه:

ناطق نوری: تلویزیون   ***   روزنما: تقویم

ایام سپری داشتم، و بنده ها دیدم، بندگانی دیدم که افسار خویش بر دوش رفیقان گذارده، و آنجا شدی، که رفیقان شدند، و چنان بودی که رفیقان خواهند، گویا جبر بر ایشان حاکم است و اختیار با اینان غریب.

باری از آن مرکب نا بهنجار پیاده گشتمی، و مستغرق در احوال خانواده نگهبان بودم، که ناگاه دستی وزین و ثقیل بر دوش خود احساس نمودم، چون نظر افکندم، پیلی بی شاخ و دم بود که وزنش به 60 من رسیدی و پهنایش را وصف نه! بر من با زبان نا تراشیده گفت: دگر غریبه گشتیم؟ چون نیک نگریستم، چنین یافتم که چند سالی پیش ایشان را با من مَودَّتی بود! در غایت حیرت ورا پرسیدمی، ز چه چونی؟ گفت: ز کراتین و کربوهیدرات و وِی، گفتم: سخن هزل فرو نه سخن جد فرمای! گفت: در جمله عمر چنین جد نبودمی! گفتم: رمضان معدودی روزیست که سپری گشته، گفت: ما را جمال اندام طلب بود به میهمانیش نرفتیم، گفتم: تو را قید دین بود، چه شد؟ گفت: گر صیام نبود، دین شیرین بودی، ما طالب شهد و شکریم، تلخی های دین نپسندیم! در گودال تحیّر فرومانده بودم، گفتم: آخر از بزرگی بازو و پهنای سینه سود چه؟ گفت: مردم را عقل در چشم است، پس ما را زیاد یابند! گفتم: با درس چونی؟ گفت: نیازش نداشتمی، رهایش نمودمی و دریافتمی بدن را! کلامم از فرط حیرت در دهانم حیران گشته بود، که از انبانی که با خود حمل کردی، لقمه ای عظیم، که سیر کند خلایقی را، برون کردی و در آنی به معده حواله نمودی، گفتم: باری به منزل خویش در طعام نخوردی؟ گفت: پیش لقمه ای ناچیز بود، تا معده را خبر دهد از بهر طعام، گفتم: وقت کدام وعده شده؟ گفت: وعده ی ششم و گفت ما را طعام ده وعده باشد. گفتم که را توان بُود تهیه ده وعده، تو را؟ گفت: دخترکی بدخوی و بد روی، به نکاح در آوردم تا مرا غلامی رایگان باشد.

1387 سال خورشیدی از هجرت استوارترین پاسبان درستی می گذشت،

در طریق مکتب خانه قدم می ساختم، گویند فاصله آن تا مقام ما به دو فرسنگ می رسد، به ناچار سوار بر مرکبی شدم که وُرا وَن می خواندند، هیچ چیزش به مرکب نمی ماند، ساعات زیادی هدر گشت سوار شدن را و مشقتی که به زبان راست نیاید، سقفش را برای کوتوله ها فراهم ساخته بودند، همین که نیت کردم دربش را ببندم، سقفش با شدت و سرعتی سخت بر رأس من اصابت کرد، به گونه ای که برای لحظاتی هوش و عقل از من ضایع نمودی! بی رمق به کنجی نشستم و مانند صوفیان عزلت گرفتم تا شاید درد سرم را تسکینی باشد، بی اختیار استماعی نمودم صحبت های دو کس را، که بر وزن تأسف سخن همی راندند، که فلان کس را فلان کس کُشته، تا فلان مال کسب کند؛ ظرافت بحثشان مرا جبراً وادار به کنجکاوی نمود، چنین در خاطر می گذشت، که امروز شخصی با کمانی کوچک و کشنده، که بر آن اسلحه لقب نهادندی، بر ثروتخانه ای عظیم تعارض نمودی، و نگهبان هلاک کردی، و ثروت عظیمی به یغما بردی، و مردمان حیرت زده در این عجب فروماندی، که ثروتخانه ای با این بزرگی که بانک ملتش نام نهادی، چگونه باشد یک نگهبان را حفاظت، که نگهبان و پول ها یک جا بمُردی؟!؟